| English | Türkçe
> Tombik > Tombik Oyun Kuralları Bilgisi

Kurumsal

Tombik Oyun Kuralları Bilgisi
04/01/2018

ÇOCUK OYUNLARI VE SPOR KULÜPLERİ KONFEDERASYONU

BİRDİRBİR FEDERASONU

Tombik Oyunu El Kitabı

Dalya-Yedi Kiremit

Tam bir takım oyunu! Tombik oyununun kurallarını öğrendiğinizde müptelası olacaksınız!

BÖLÜM BİR

Tombik

Tombik oyunu, dünyadaki en başarılı, en popüler ve en eğlenceli oyun dallarından biridir. Hızlı, heyecanlıdır; hareketleri aniden coşturucu ve heyecan vericidir. Bununla beraber tombik oyunu birbirine bağlı çok önemli birçok unsurdan oluşur. Tüm bunların mükemmel etkileşimi tombik oyununu, “Çocuk Oyunları” arasında çok özel bir yere taşır.

Birdirbir Federasyonu yaptığı derlemeyle tombik oyununu gün yüzüne çıkarmıştır. Yapılan güncellemeyle günümüz algısında oynatılabilir hale getirilen tombik oyunu, artık salon ve sahalarda çocukların beğenisine sunulmuştur.

Bu metnin amacı, Oyuncu Çocuk, Oyun Lideri, Oyun Lider Yardımcısı, Tombik Oyun Hakemi, İzleyicileri ve Eleştirmenler için hazırlanmıştır.

Kuralların bilinmesi, oyunun kalitesini arttırır. Oyun Liderleri ve Yardımcı Oyun Liderleri açısından, tombik oyun felsefesinin bilinmesi, takımların daha iyi çalışmasına, teknik ve taktik üretme becerisini kazanmasına oyuncuların yeteneklerini tam olarak gösterebilme imkanını sağlar.

Kurallar arasındaki ilişkileri bilmek, hakemlerin daha doğru karar vermesine yardımcı olur.

Bu giriş yazısı, başarılı oyun liderliği ve hakemlik için gereken temel özellikleri tanımlamayı amaçlamaktadır. Tombik oyunu bir rekabet oyunu olması üzerine odaklanmıştır.

Tombik Rekabet Oyunudur:

Yarışma, ortaya çıkmamış potansiyel güçlerle bağlantı kurar. En iyi yetenek, gayret, yaratıcılık ve estetiğin gösterilmesini sağlar.  Kurallar tüm bu özelliklerin ortaya konmasına imkân sağlayacak biçimde oluşturulmuştur. Birkaç istisnayla tombik, hücum ve ebe takımı oyuncularına aynı anda oynama hakkı verir.

Yıllar geçse de tombik oyununun kendine özgü önemli unsurlarını kaybetmediği görünmektedir.  

1.      Sıralanma

2.      Atış

3.      Hücum sırasını beklemek

4.      Tombikleri toplama

5.      Hücum

6.      Savunma

7.      Yardımlaşma

8.      Dizmek

9.      Oyun içi iletişim ve izlenme

10.  Birlikte hareket edebilme

Tombik, salon oyunları arasında eşsiz bir yere sahiptir. Sürekli yüksek tempoda devam eden, yarışmada herkes atış sırasını beklerken de aktif olarak katılma imkânı sağlayan bir oyundur. Oyunun en ilginç tarafı kazanınca ödül, kaybedince cezalandırılmasıdır. Yani ödül ve cezanın oyunun içinde hemen oyunculara verilmesidir. Oyunun “pardonu yoktur.

Tombik savunma oyuncusu, tombiklerin düşmesi ile sahaya tam baskı yapmayı bekler. Tombiklerin yere düşmesiyle yönleri birbirlerine dönük olarak sahayı tam görecek şekilde hareket ederler. Ancak hücum oyuncularını sürekli takım arkadaşıyla arasına almaya özen gösterir. Çünkü ebe takımının tüm oyuncularının rakip oyuncuyu ebeleme hakları vardır. Yani ebe takımı oyuncuları her an arkadaşlarını genel olarak görür ve takip eder. Tombik topunu her an alıp rakip oyuncuyu ebelemeye hazır olur.

Hücum oyuncularıysa hem tombikleri dizmeye hem de ebe takımı oyuncusu tarafından ebelenmemeye dikkat ederler.

Oyunun bu kuralı tüm oyuncuları toplu ve topsuz alanda sürekli oyunda hareketli olmasını sağlar.

İzleyicilerin de bu oyunun kurallarını yeteri kadar bilmesi durumunda harikulade bir görüntü ve heyecan oluşturur.

Tombik oyununda her oyuncunun kazanmada ya da kaybetmede katkısı vardır. Dolayısıyla çocuklarımızın kendilerini gerçekleştirmesinde eşit fırsatlar tanır. Çocuğun psikolojik gelişimi açısından oldukça yararlı bir çalışmadır.

Hücum sırasını oluşturmak şüphesiz ki oyun liderinin taktik hesapları çerçevesinde olacak bir çalışmadır. İyi bir sıralama takımın moralini etkileyeceği gerçeğinden hareket ettiğimiz zaman rakip takımı çok iyi bilen, oyuncularını tek tek tanıyan, form düzeylerini takip eden, buna göre sıralama ayarlayan oyun liderleri, başarılı oyun kurgulayacaktır. Oyunda kendisine uydurma ilkesini gerçekleştirerek lehine sonuçlanacak yarışmalar yapmış olur.

Genelde Çocuk Oyunlarına karşı ilgi, özelde tombik oyununun imajı gün geçtikçe artmaktadır.

Oyunun gelişme yönü hiçbir şüphe yok ki iyiye, güçlüye ve hızlıya doğru olacaktır.

BÖLÜM İKİ

Kurallara Giriş:

Tombik oyunu, kategorilere göre farklı alanlarda oynatılan stratejik mücadeledir. İki takım arasında mücadeleyle icra edilir. Her takımda 7 asıl, 3 yedek oyuncu bulunur. 5 erkek, 5 kız oyuncu olmak üzere takım eşit bir şekilde kurulur. Sahaya ¾ oranında çıkılır. Tombik Hakemi her iki takımın kaptanlarını tombik alanına çağırır. Yönler protokol tribününe dönük olur. Başhakem her iki takımdan birer oyuncu çocuğun rastgele adını sorar. Oyuncu çocuk adlarından alfabetik sıraya göre, soldan sağa doğru her kelime birini temsil edecek şekilde sayışır:

Çift sıra olalım,
Eşimizi bulalım.
Topu atıp havaya
Ebemizi vuralım.

“Vuralım” kelimesi kimin üzerinde biterse o oyuncu çocuk, hücumda ya da savunmada olmayı tercih eder.

Serbest bölge çapı, 360 cm olan bir yerdir.

Tam ortasında tombiğin dizileceği 30 cm çapında bir daire vardır. Bu dairenin içerisine tombik hakemi tarafından tombik taşları dizilir.

Ebe takımı; başhakemin sağındaki yarı sahada yerlerini alırlar. Takım kaptanı tombik alanının kategorilerine göre 5, 6 ve 7 m gerisinde durur. Diğer 6 oyuncu üçü sağda üçü solda olmak üzere, hilali oluşturarak hücum takımının atışlarını takip ederler. Atış süresince yarı sahalarından çıkamazlar. Serbest bölgeye giremezler. Kategorilerine uygun saha içinde mücadelelerini sürdürürler. Saha ihlali yapan oyuncuları ebelenmiş kabul edilir.

Hücum oyuncularıysa; dizilmiş tombik kulesinin merkezinden başlanmak üzere hücum sahası derinliğinde kategorisine göre 5, 6 ve 7 metrelik yerden atış yapar. Hücum oyuncularının atış sırası forma numaralarıdır. Her hücum setinde atış sırası değişir. Buna göre birinci sette 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. sıra ile atış yapan hücum takımı, tekrardan hücum sırası kendisine geldiğinde 2, 3,4, 5,6, 7, 1 atış yapar. Hücum oyuncularından sırası gelen tombiği vurmak için atışını yapar. Atışta kategorilerine göre 5, 6 ve 7. m çizgiye ayakları ile dokunamaz. Ancak ileri doğru uzanarak atış yapabilir. Top elinden çıktığında yerle teması çizgi gerisinde olması zorunludur.

Tombik Kulesini Vurursa:

Hücum oyuncuları bütün güçleri ile rakip oyunculara dokunmadan koşarak ve ebelenmeden dağılmış tombikleri Büyükten küçüğe doğru  dikey olarak dizerler. Ebelenmeden yedi tombiği dizen takım, seti kazanır. Ebe takım (savunma) hücum oyuncularının hepsini tombik topuyla ebeleyerek oyundan çıkarması durumunda seti kazanmış olur.

Tombik Kulesi Vurulamazsa:

Müsabaka cetvelinde belirtilen forma numarasına göre hücum oyuncusu tombik topu ile kategorisine göre 5, 6 ve 7 metrelik mesafenin gerisinden atışını yapar. Bu sırası ile devam eder. Ta ki hücum oyuncuları bitene kadar. Yedi oyuncu da atışını yaptıktan sonar, tombik devrilmezse, hücum sırası rakip takıma geçer. Hücum takımı seti 7-0 kaybetmiş olur. Ebe takımı bir seti kazanmış olur.

 Hücum Oyuncularının Attığı Top:

Hücum oyuncusu tombik kulesine başarılı atış yapabilmesi için topun yerden sekmemesi gerekir. Topun herhangi bir cisme dokunmadan direkt tombik kulesine değmesi doğru atıştır. Hücum oyuncuları tombik atışını yaptığında tombiği vuramaması durumunda, rakip oyuncular topu en kısa sürede getirerek tombik hakemine verir. Tombik hakemi de sırası gelen hücum oyuncusuna, tombik topunu yerden yuvarlayarak atar. Sırası gelen hücum oyuncusu, topun alınmasına özen gösterir. Dikkatsiz davranan oyuncuya, hakem sarı kart verebilir

Ebe Takımının (Savunma) Durumu:

Tombik oyununda savunma, ebe takımıdır. Ebe takımında 7 oyuncunun da ebeleme hakkı vardır. Rakip takımın başarılı tombik atışıyla set başlar. Ebe takımı tüm gücüyle topu yakalayıp rakip takımın oyuncu çocuklarını ebelemeye çalışır. Burada, oyuncu çocukların yönlerinin birbirlerine dönük olması çok önemlidir. Ayrıca saha içi iletişim, sahanın bir tarafına yoğunlaşmamak en temel avantajdır. Ebe takımının savunma hedefi tombik kulesidir. O halde kule etrafında hareket edilmesi ebeleme çalışmasının bu çevrede yoğunlaşması daha doğrudur. Ebe takımı oyuncuları, birbirleriyle paslaşabilirler. Ancak pas en fazla dört pas olabilir. Her oyuncu topu 5 saniye elinde tutabilir. Dört pastan sonra rakip takıma hücum atışı zorunludur. Dördüncü pasta top hangi oyuncu elindeyse hücum atışı yapmaması durumunda sarı kart alır. 5 saniyede topu elinden çıkarmayan oyuncu çocuk, sarı kartla cezalandırılır.

Başhakem ve tombik hakemi her ebelemede düdük çalarak oyunu durdurur. Oyunun durması demek, tüm oyuncuların düdükle birlikte oldukları yerde çakılı kalması demektir. Hareket etmeleri durumunda hakemler sarı kartla oyuncu çocuğu cezalandırır. Aynı sette, aynı oyuncu çocuk ikinci tekrarda ikinci sarı kartla setten ebelenmiş sayılır. Oyucu çocuğun, düdük çaldığında hareketini sürdürerek hakemin uyarısına aldırış etmezse kırmızı kartla oyun dışına çıkarılır. Takımı bir oyuncu çocuk eksiğiyle, sahada mücadeleye devam eder. Yedek oyuncu çocuk, çıkan oyuncu çocuk yerine dâhil edilemez.

Ebe takımı serbest bölgeye giremez. Serbest bölgede topun kalması durumunda düdük çalma yetkisi olan hakem tarafından oyun durdurulur. Serbest bölge çizgisinin üstüne konularak süre kaldığı yerden başlatılır. Serbest bölgeye girmeden uzanarak oyuncu çocuğun topu almaya çalışmasına hakem izin verir.

Ebe takımı, oyun çizgilerinin içinde hareket eder. Çizgi dışına çıkan oyuncu çocuklar, ebelenmiş sayılır. Topun dışarı çıkması durumunda hakem, düdüğü çalarak topu çıkan yerdeki oyun alan çizgisinin üzerine koyar. Oyuncu çocuklar, düdükle hareketlenerek oyuna devam ederler.

Vuruş esnasında tombik taşının oyun sahası dışına çıkması durumunda hakem düdüğü çalarak oyunu durdurur. Tombik taşını çıktığı noktanın çizgisine getirip koyarak oyunu yeniden başlatır.

Ebe takımı, serbest bölgeye giremez.

Hücum oyuncuları da tombik sahasının dışına çıkamaz. Ebe takımı oyuncularında tombik sahası dışına çıkamaz.

Çizgi, oyuna dâhildir. Ebe oyuncuları atışları ister tek elle isterse çift elle atabilir. Atışlar direkt yüze yapılmaz. Atışlardan kasıt, rakibin canını yakmak değil rakibe dokunuşu sağlamaktır. Zira topun dokunması ile oyuncu ebelenmiş olacaktır. Topun yerden sekmesi ya da direkt gelmesi, rakibi ebelemede engel değildir.

Rakip oyuncu 7 tombiği üst üste dizmesi ile sorumludur. Ebe (savunma) takımı ise hücum oyuncularını tombik topuyla ebelemekten sorumludur.

Savunma ve Hücum Oyuncularının Durumu:  

Savunma oyuncuları ve hücum oyuncularının birbirlerine dokunmaları kesinlikle yasaktır. Dokunan oyuncu ebelenmiş sayılır. Her ikisinin de birbirine dokunmak için eyleme geçtiğine karar vermesi durumunda hakem her iki oyuncuyu da ebelenmiş sayar.

BÖLÜM ÜÇ

Tesisler ve Donatım

Oyun Sahası:

 6-9 yaşları için 9X18 m. Tombik Atış çizgisi 5 m

10-13 yaşları için 15X28 m. Tombik Atış çizgisi 6 m

14-17 yaşları için 20X40 m. Tombik Atış çizgisi 7 m alanına sahip dikdörtgendir.

Masa hakemi, protokolün tam karşısındaki yan çizginin oyun alanı dışındadır. Tribünle sıfır olacak şekilde yerleşir.

Masa hakeminin yanında süre hakemi oturur.

Masa hakeminin solunda savunma, sağında hücum takımı sahası yer alır.

Köşe (çizgi) hakemi, masa hakeminin solundaki uzun çizginin köşesinde yer alır.

Diğer çizgi hakemi, başhakemin solunda yan çizgi ile dip çizginin birleştiği köşede yerini alır. Sadece tombik atışlarda 5, 6 ve 7 metreyi takip etmek için yan çizgiyi koridor olarak dışarıdan takip eder.

Yedek oyuncular, çizgi hakemlerinin bulunduğu köşeye bir metre mesafede tribüne dayanır şekilde otururlar.

Oyun Sahasının Yüzeyi:

Spor Salonlarında:

Oyun sahası parke, tahta ya da tartan zeminden oluşur.

Oyun Sahasında:

Çim, toprak zemin ya da betondan da olabilir. Zemin pürüzsüz ve düzgün olmalıdır. Ancak resmi müsabakalar çim ya da parke ve tartan zeminlerde yapılabilir.

Oyun Alanındaki Çizgiler:

Çizgiler 5 cm kalınlığında ve zeminin zıt rengindedir. Zemin, genelde açık renktedir.

Tombik Kulesi Taşlarının Ölçüleri:

Tombik kulesi 7 meşe ağacından yapılır. Her tombiğin yüzü düzgün ve pürüzsüzdür.
1 numaralı tombiğin tabanı, 10x10 cm karedir.

Her kulenin yüksekliği 10 cm’dir.

7 numaralı tombiğin üstü 5x5 cm karedir.

2, 3, 4, 5 ve 6 numaralı tombik taşları; 1 numaralı tombik tabanı ölçüsüyle 7 numaralı tombiğin üst kısmı arasındaki eğime uygun şekilde kesilerek yapılacaktır.

Kenarları elmasla kesilerek düzeltilir. Tombik kulelerinin alt ve üst kısmı düzgün ve pürüzsüz olur.

Tombik Alanı:

30 cm çapında serbest bölgesinin tam ortasında yer alır. Tombiklerin dizilme yeridir. Tombikler bu dairenin içine dizilir. Çizgisi 1 cm’dir. Çizgi, tombik alanına dâhildir.

Ebe Alanı:

Kategorilere göre oyun sahasıdır. Saha içinde serbest dolaşırlar. Ancak saha dışına çıkamazlar. Serbest bölgeye giremezler.

Bölgeler ve Sahalar

Yedek Oyuncu Yeri:

Çizgi hakemlerinin solundadır. Hakeme mesafesi 1 metredir. Yedek oyuncu çocuklar, dip çizginin gerisinde tribüne dayanır şekilde otururlar.

Hücum Sahası:

Tombik sahasına kategorilerine göre 5, 6 ve 7 metre uzaklık ile dip çizgi arasıdır. Atış çizgisinde hücumda ilk görev yapacak oyuncu çocuk durur.

Hücumdaki Tombik Atışı Yapacak Oyuncu Çocuklar:

Atış yapacak oyuncu çocuklar, forma numaralarına ve kategorilerine göre 5,6 ve 7 m çizgisinin bir metre gerisinde ve sağında kalacak şekilde sıralanırlar. Sırası gelen oyuncu çocuk çizgisinin gerisinde atışını yapar. Başarılı olması durumunda 7 hücum oyuncu çocuk mücadelesi başlar. Başarısız atış yapılması durumunda hücum çizgisinin karşı yan çizgisinin içinde sıralanırlar. Son oyuncu çocuğun atışı da başarısız olması durumunda set 7-0 hücum oyuncu çocukların aleyhine tamamlanır.

Atış Alanı:

Tombik sahası ile atış yeri arasındaki alandır. Bu alanda atış yapılırken hakem dâhil kimse bulunmaz.  

Serbest Bölge:

360 cm çapına sahip alandır.

Tombik Alanı:

Çapı 30 cm olan bir alandır. Serbest bölgenin tam ortasıdır. Çizgi, oyuna dâhildir.

Savunma Alanı:

Masa hakeminin sol kısmı, tombik alanından dip çizgiye kadar olan yerdir.

Isı:

En düşük ısı 10° C’nin (50° F) altında olmamalıdır.

ÇOSKK resmi müsabakalarında maksimum ısı 25° C den (77° F) daha yüksek ve minimum ısı 16° C’den (61° F) daha düşük olmamalıdır.

Aydınlatma:

ÇOSKK resmi müsabakalarında aydınlatma, oyun sahası yüzeyinden 1 m yükseklikte ölçülmek şartıyla, 1000 ile 1500 lüx arasında olmalıdır.

BÖLÜM DÖRT

Takımlar

Kategoriler:

6-9 Yaş Grubu                         : Çocuk/Minikler

Oyun Saha Ölçüsü                  : 9X18 m

Tombik Atış Mesafesi            : 5 m

10-13 Yaş Grubu                    :Çocuk/Yıldızlar:

Oyun Saha Ölçüsü                  : 28,5X15 m

Tombik Atış Mesafesi            :6 m

14-17 Yaş Grubu                    : Erler/Fırtınalar:

Oyun Saha Ölçüsü                  :20X40 m

Tombik Atış Mesafesi            : 7 m

Takımın Oluşumu

Oyuncu Çocuk:

Takımlar, 5’i kız, 5’i erkek olmak üzere 10 oyuncu çocuktan oluşur. Yarışmada 7 oyuncu çocuk yer alır. 3 oyuncu çocuk yedektir. Minik ve Yıldızlar kategorisinde her sette takım sahaya ¾ oranında çıkar. Fırtınalar kategorisindeyse kızlar kızlarla, erkekler de erkeklerle yarışma yapabilirler.

Kaptan:

Her takımın mutlak bir kaptanı olur.

Takım Kaptanı:

Kaptanlık bandını sağ bileğine takarak belirgin hale gelir.

Oyun Lideri:

Oyun lideri; takımın kurulması, teknik ve taktiğinin çalışmasını yapan ve saha dışından takımı yönetme görevini üstlenen oyun uzmanıdır. Takımın teknik, taktik ve kondisyonundan sorumlu kişidir.

Yardımcı Oyun Lideri:

Yardımcı oyun lideriyse,  oyun liderinin kendi görevleri ile ilgili verdiği görevleri yapar.

BÖLÜM BEŞ

Malzemeler

Oyuncu Çocuklarda:

Şort ve tişört şeklinde formadan oluşur.

Salonlarda: Şort ve tişört, tabanı düz spor ayakkabısının dışında kıyafet olmaz.

Sahalarda: Şort ve tişört şeklinde formadan oluşur. Çim ayakkabısı kullanılır.

Malzeme Değişiklikleri:

Rakip oyuncuların formasından farklı olur. Eğer renkler aynı ise çizgileri farklı olacak şekilde olan forma kullanılır. Formanın yırtılması, sökülmesi durumunda hakem oyunu durdurarak gerekli değişikliklerin yapılmasına izin verir. Toplam kıyafet değişiklik süresi 2 dakikayı geçmez.

Yasaklanmış Eşyalar:

Saat, yüzük, bileklik, küpe ve künye gibi takılar dâhil olmak üzere, dizlik ve bileklik gibi kıyafetler giyilmesi yasaktır. Ancak sakatlanmalar karşısında doktor izniyle dizlikler ve dirseklikler takılabilir.

Hakemlerde:

Siyah kumaş pantolon ve ÇOSKK hakem formasından oluşur. Her hakemin, siyah spor ayakkabı giymesi zorunludur. Tüm hakemler, düdük ve köşe hakemliği için bayrak bulundurmak zorundadırlar.

BÖLÜM ALTI

Setler:

Tombik oyunu, 7 settir. Her sette bir oyuncu değişiklik hakkı vardır. Ancak oyuncu değişikliklerini kız- erkek oyuncu çocuk sınırlar. Setler oynatılmış beş dakikadır. Duraklamalar, süreye dâhil değildir.      

Hücum Oyuncuları:

5 dakika içerisinde tombik yapılamazsa başhakem süre hakeminin bildirisi ile düdüğü çalarak durdurur. Tombik sırasına bakılır. Kaç tombik konulmuşsa hücum oyuncularının puanı olarak yer alır. Buna göre hücum oyuncularının alabileceği en fazla oyun sayısı 7’dir. Zira 7 tombik olduğuna göre kazanılabilecek sayı da 6 olur. Yedi tombiğin üstü üste konulması durumunda tombik yapmış olacağından puanlamaya gerek kalınmaz.

Tombik taşları dizildiği ve tombik hakemde saymaya başladığında sure dolarsa tombik hakeminin sayması beklenir. Hakemin sayması bu durumda 5 dakikalık süreden sayılmaz. Sayma süresince tombiklerin yıkılması durumunda, kurallara uygun dizilmiş tombik sayısı esasına göre hareket edilir.

Savunma Oyuncuları:  

Tombik yapan hücum oyuncularını, tombik topuyla ebeleyerek mücadeleyi sürdürür. 5 dakika içinde 7 oyuncuyu ebelerse seti 7-0 kazanmış olur. Ancak 5 dakika bittiğinde henüz 7. kişi ebelenmemişse ve tombik yapılmamışsa, başhakem duruma bakar. Savunma takımının sayısını tombik topu ile ebelediği oyuncu sayısı kadardır. Hücum oyuncusunun sayısı ise dizdiği tombik sayısı kadar olur. Örneğin A Takımı(savunma) 5 hücum oyuncusunu ebelemişse set sayısı 5’tir. B Takımı (Hücum)  oyuncuları 6 tombik dizmişse set sayısı 6’dır. Seti B Takımı yani hücum oyuncuları kazanmıştır.

Tombik Yapmak:

Hücum Takımı yedi oyuncusuyla rakip takıma vurulmadan ebe alanının içindeki tombikleri, tombik alanının içine sırasıyla büyükten küçüğe doğru dizerek tamamlama işlemidir. Süreye bakılmadan tombik yapılması durumunda, seti hücum oyuncusu kazanır. Tombik yapmanın şartı, en az hücum oyuncularının yedisinden birinin vurulmamış olmasıdır. Tombik taşlarının kurallara uygun dizildiğine, tombik hakemi karar verirse saymaya başlar. Tombik Hakemi 20 sayısını söyler. 21 yerine tombik diye bağırır.

Rakip Takımı Tamamen Ebelemek:

Ebe takımı 7 hücum oyuncusunu ebeleyerek tombik yapmalarını engeller. Yedi hücum oyuncusunu ebeleyince seti süreye bakmaksızın kazanmış olur. Bu durumda set 7-0 kazanılmış demektir. Dizilmiş tombik kulelerine bakılmaz.

Ebeleme Halleri:

Hücum ve ebe oyuncuları, oyun sahası içinde kalmak zorundadır. Çizgi, oyuna dâhildir. Ebe oyuncularından herhangi birisinin hücum oyuncularını topla ebelemesi durumunda, oyun durdurulur. Ebelenen oyuncu çocuk yedek oyuncu yerine geçerek kendilerine ayrılmış yere oturur. Hücum oyuncularının kart ve diğer şartlarda ebelenmiş olması durumunda, kendi yarı sahasında yedek oyuncu çocuk yerinde oturur.

Set Kazanma:

Hücum oyuncularının tombik yapması durumunda set kazanılır. Ebe takımının hücum oyuncularının tamamını ebelemeleri durumunda ebe takımı, seti kazanır. Hücum oyuncuları tombik yapamaması ve ebe takımı hücum oyuncularının tamamını ebeleyememesi durumunda, dizilmiş tombik topuna ve ebelenmemiş oyuncu çocuk sayısına bakılır. Sayısal olarak hangisi fazlaysa seti o takım kazanır.

Setin Berabere Olması Durumu:

5 dakikada tombik olmazsa veya hücum oyuncularının tamamı vurulmazsa tombik sayısıyla ebelenen oyuncu çocuk sayısı birbirine eşit olması durumudur. Takımlar oynatılan setten puan almamış sayılırlar.

Maç Kazanma:

Tombik oyununda 7 set vardır. Tombik yapılmaması ya da hücum oyuncularının tamamının ebelenmemesi halinde, 5 dakika sonra oyun durdurulur. Dolayısıyla bir setin en fazla 5 dakika oynatılma süresi vardır. Tüm setler bu şekilde sürse dahi maç 35 dakika sürer. 7 setin dördünü alan takım, maçı kazanmış olur. Berabere bitmesi durumunda 10 sete kadar devam eder. Onuncu sette de beraberlik bozulmaması durumunda kura çekilerek galip takım belirlenir.

Tombikte Süre:

Hücum takımının ve ebe takımının sahaya yerleşmesi ve başhakemin işaretini alan hücum oyuncularının isabetli tombik topunu devirmesiyle süre başlar. 5 dakikadan geriye sayılır. Setler arası dinlenme yoktur. Tombikte 5 dakika, oynatılmış süreler olup duraklamalar dâhil değildir.

Tombik Yapmak: Yedi kulenin büyükten küçüğe doğru dik olarak dizilmesiyle, tombik hakemi tarafından 1’den 20’a kadar sayılır. Dizilen tombik düşmezse tombik yapılmış sayılır. Tombik hakemi sayarken rakip takım oyuncularının ebelenme işlemi devam eder. Ta ki 20 rakamını tombik hakemi söyleyene kadar. Tombik hakemi 20 dedikten sonra kollarını yana açarak ” tombik” diye bağırır.

Tombikte Kule Dizilişi: Tombik taşları, Büyükten küçüğe sıralı olarak dizilmek zorundadır. Alt alta üst üste gelmesi zorunludur. Kulelerden hiçbiri yatay olarak dizilemez. Yatay olarak dizilen tombik olması durumunda hakem saymayı başlatmaz. Aynı zamanda Sıralı ve Küçükten büyüğe doğru sıralama yapılmamışsa da hakem saymaya başlamaz. Eğer sayma başlamamışsa tombik kulesi kurallara uygun dizilmemiş demektir. Hakem tombikleri düzeltmez. Ancak seti de bitirmez. Zaman, hücum oyuncuları aleyhine devam ediyor olur.

Tombik Topunun Hücum Oyuncusuyla İlişkisi:

Hücum oyuncusu, tombik topunu tutamaz. Ebe takımından gelen topu, ister havadan isterse yerden gelmesi durumunda tutar ya da dokunursa ebelenmiş sayılır. Diğer oyuncular tarafından atılan topa dokunur ya da tutarsa direkt kırmızı kart alır. Ebe takımı, hücum oyuncusunu ebeleyince kesinlikle topu hücum oyuncusu tutmaz, vurmaz, doğal şartlarında bırakır. Ancak refleks gereği yüzüne ya da vücuduna gelen topa karşı savunma mekanizmalı tepkimeler doğaldır. Hakemin bunu çok iyi takip etmesi gerekir. Kasıtlı bir şekilde topun kendisine değdikten sonra müdahale edilir, sağa sola atılır ise bu davranışın karşılığı kırmızı karttır. Maç boyunca cezalı olur ve bir daha maça giremez. Yerine yedek oyuncu konulamaz. Ebe oyuncuları da ebelemek için tombik topunu rakibi tehlikeye düşürecek şekilde atış yapamaz. Ebeleme ve ebelenme işlemi karşılıklı saygı ve sevgi içinde gerçekleşmesini hakemler takip eder. Aksi davranışları sarı kart, ya da kırmızı kartla cezalandırırlar.

Maçta Hazır Bulunma ve Eksik Takım:

Bir takımın yarışabilmesi için en az 5 oyuncuyla sahaya çıkması gerekir. Yedek oyuncu bulundurulmaz. Minikler ve Yıldızlar kategorisinde 2/3 oranı korunur.

Isınma Devresi:

Maçtan 10 dakika öncesinden başlayıp maç saatine kadar olan süredir.

Takımın Başlangıç Dizilişi:

Dizilişi takım listesinde olduğu gibidir. Her sette hücum oyuncusunun ilk atış oyuncusu değişir. Tüm setlerde ilk oyuncu çocuk, hücumda değişik olur.

Diziliş Hataları:

Dizilişlerde hata yapılması durumunda, oyun lideri uyarılır. Sırası gelen oyuncu çocuğa atış yaptırılır. Masa hakemi, müsabaka cetvelinde bunu takip eder. Kurallara uymayan oyun lideri, takım kaptanı ve oyuncu çocuk uyarılır. Cezası, sarı karttır. Uyarı yetkisi masa hakeminin bildirmesi ile başhakemindir.

5 Saniye Kuralı:

Hücumdaki takımın oyuncusu, topu eline alınca atış süresi 5 saniyedir. 5 saniye içinde atışını yapmayan oyuncu çocuk, sarı kart ile uyarılır. İkinci 5 saniye hakkı verilir. 5 saniye içinde atışını yapmaması durumunda kırmızı kartla ebelenen oyuncu, yedek oyuncu yerine geçerek kendilerine ayrılmış yere oturur.  Diğer sette oyuncu olarak devam eder.

Oyundaki Oyuncu:

Hücum ve savunma oyuncuları 9X18, 15X28,5 ya da 20X40 metrelik sahanın içinde yer almak zorundadır. Saha dışına çıkan oyuncu çocuk ebelenmiş kabul edilir.

Oyun Dışı Oyuncu:

9X18, 15X28, 5, ya da 20X40 metrelik alanın dışına çıkan hücum ve savunma oyuncusudur.

Dizilen Tombiğe Dokunan Savunma Oyuncusu: 

Savunma (ebe) takımı, oyuncularının serbest bölgeye girişi yasaktır. Girmesi durumunda sarı kartla cezalandırılır. Serbest bölgeye girerek tombik taşına müdahalesi durumunda kırmızı kartla oyun dışı olur. Dizilmiş tombiği devirmesi durumunda oyun durdurulur; düşen tombikler, tombik hakemince müdahale öncesine uygun şekle getirilir. Oyun, başhakemin düdüğüyle başlar.

Atışta Vücudun Durumları:

Vücudun yere temas eden kısmının çizginin gerisinde olması durumudur. Çizgi, tombik alanına dâhildir. Çizgiye basan oyuncu, hatalı atış yapmış olur. Atış oyuncusunun çizgi ihlali ile atış yapar ise sarı kartla uyarılır. Tekrarında kırmızı kartla set dışına çıkar. Atışta isabet kaydedilmiş ise geçersiz sayılır.

Değişikliklerin Limitleri:

Maç süresince bir takımın 3 oyuncu değişiklik hakkı vardır. Her sette birini değiştirebilir. Oyuncu değişikliğindeki sınırlama kız erkek oranıdır.

Kurallara Uygun Olmayan Değişiklik:

Kurallara uygun olmayan değişiklik, kız ve erkek oranında olabilir. Bunu başta Masa hakemi olmak üzere tüm hakemler takip etmelidir.  

Oyuncu Değişikliği Kuralı:

Oyun liderinin değişecek oyuncu çocuğun forma numarası yazılı pusulayı cetvel hakemine vermesiyle başlar. Cetvel hakemi, ellerini bileklerinden çapraz yaparak oyuncu değişiklik işaretini başhakeme bildirir. Başhakem, oyunun durduğu zaman değişiklik yapılmasına izin verir. Oyundan çıkarılan oyuncu çocuk, tekrar oyuna alınamaz.

Oyuncu Değiştirme Yeri:

Masa hakeminin 2 metre solundan savunma oyuncusu, 2 metre sağından hücum oyuncusu değiştirilir. Değişiklikler müsabaka cetveline işlenir.

Kurallara Uygun Olmayan Duraklama :

Kurallara uygun olmayan duraklama taleplerinde bulunan oyun lideri ve kaptanlarının isteği işleme konulmaz. Israrcı olmaları durumunda ihtar verilir. Devam etmeleri durumunda ve 2 dakika oyunu durduracak davranışlarda bulunmaları halinde güvenlik güçleri tarafından saha dışına alınır. Devam ettirmesi durumunda spor salonunun dışına çıkarılır.

Oyunu Geciktirmeler

Geciktirme Türleri:

Bir takımın oyunun yeniden başlamasını engelleyen ve kurallara uygun olmayan hareketi, geciktirmedir ve daha birçoğunun yanında aşağıdaki hareketleri kapsar.

Oyuncu Değişikliğini Geciktirmek

Oyuna başlama işaretini aldıktan sonra diğer oyun duraklamalarını uzatmak.

Kurallara uygun olmayan oyuncu değişikliği talep etmek:

Kurallara uygun olmayan duraklama talebini tekrarlamak.

Geciktirme Yaptırımları:

Geciktirme uyarısı ve geciktirme ihtarı, takıma ait yaptırımlardır.

Geciktirme yaptırımları, tüm maç için geçerlidir.

Bütün geciktirme yaptırımları, müsabaka cetveline kaydedilir.

Bir takım mensubunun maçtaki ilk geciktirmesine  “geciktirme uyarısı” uygulanır.

Aynı takımın herhangi bir mensubunun aynı maçtaki her türlü ikinci ve sonraki geciktirmeleri hata teşkil eder ve bunlarla “geciktirme ihtarı” uygulanır. Geciktirme ihtarı, oyun liderine verilir. Oyun liderinin iki sarı kart alması durumunda oyun lideri saha dışına, tribüne çıkarılır.

İstisnai Oyun Duraklamaları

Sakatlanma:

Tombik oynarken ciddi bir sakatlanma meydana geldiğinde, hakem derhal oyunu durdurmalı ve sağlık ekibinin oyun alanına girmesine izin vermelidir.

Daha sonra yarışma tekrardan başlatılmalıdır.

Eğer sakatlanmış bir oyuncu kurallara uygun veya istisnai olarak değiştirilemiyorsa  bu oyuncuya 3 dakikalık bir iyileşme süresi tanınır  ancak bir maçta aynı oyucuya bu hak birden fazla verilmez. Oyuncu bu süre içerisinde iyileşmez ise saha dışına alınarak yarışmaya kaldığı yerden devam edilir. Takımın oyuncu değişiklik hakkı varsa kullanılır yoksa takım eksik oynamaya devam eder.

Harici Müdahale:

Oyun esnasında herhangi bir harici müdahale olursa oyun durdurulur ve kaldığı yerden başlatılır. Harici oyun durdurma işlemi, 30 dakikayı geçemez. 30 dakikayı geçen duraklamalar müsabakanın ilerleyen bir tarihe ertelenmesini zaruri kılar.

Oyun Adabına Uygun Davranış:

Oyuna katılanlar, resmi oyun kurallarını bilmek ve onlara uymak zorundadırlar.

Oyuna katılanlar, oyun adabına yakışır bir şekilde hakemlerin kararlarını tartışmaksızın kabul etmiş sayılırlar.

Herhangi bir şüpheli durumda yalnız oyundaki kaptan vasıtasıyla açıklama isteğinde bulunabilirler.

Oyuna katılanlar hakemlerin kararlarını etkilemek veya kendi takımlarının yaptığı hataları gizlemek amacına yönelik tutum ve hareketlerden sakınılmalıdır.

Dürüst Oyunculuk:

Oyuna katılanlar, dürüst oyunculuk anlayışı içerisinde sadece hakemlere karşı değil  aynı zamanda diğer görevlilere, rakiplerine, takım arkadaşlarına ve seyircilere karşı da nazik ve saygılı davranmalıdırlar.

Maç esnasında takım mensuplarının kendi aralarında konuşmalarına izin verilir

BÖLÜM YEDİ

Hatalı Davranış ve Yaptırımlar

Küçük Hatalı Davranışlar:

Küçük hatalı davranışlara yaptırım uygulanmaz. Takım mensubunu veya takımı oyundaki kaptan aracılığıyla, sözle veya el işaretleriyle uyararak takımların yaptırım uygulama seviyesine yaklaşmalarını önlemek başhakemin görevidir.

Bu uyarı, bir yaptırım değildir ve derhal ortaya çıkan sonuçları yoktur. Müsabaka cetveline de kaydedilmemelidir.

Yaptırımlara Yol Açan Hatalı Davranışlar:

Takım mensuplarından birinin resmi görevlilere, rakiplerine, takım arkadaşlarına veya seyircilere yönelik hatalı davranışı, hatanın ciddiyetine göre üç ayrı kategoride sınıflandırılır:

1.Kaba Davranış:

Terbiye ve ahlak prensiplerine aykırı her tür hareket veya aşağılayıcı ifadeler

2.Saldırgan Davranış:

 İtibar düşürücü veya hakaret edici sözler veya hareketler

3.Tecavüzkâr davranış:

Fiili fiziksel saldırı veya saldırgan ya da tehditkâr davranışlar

Yaptırım Tablosu:

Başhakemin kararına göre ve hatanın ciddiyetine bağlı olarak  uygulanacak ve müsabaka cetveline kaydedilecek yaptırımlar: ihtar, oyundan çıkarma ve diskalifiyedir.

İhtar:

Maçta takımın herhangi bir üyesinin ilk kaba davranışı müsabaka cetveline kaydedilir.

İkinci ihtarı aldığında kırmızı kart görerek sette oyun dışı kalır. Birinci sette sarı kartı olan oyuncu çocuk, ikinci sette de ikinci sarı kart alması durumunda ilgili setten ebelenmiş olur. Üçüncü sette devam eder. Üçüncü sette ikinci sarı kartını alana oyuncu çocuk, üçüncü sette ebelenmiş sayılır.

Oyundan Çıkarma:

Oyundan çıkarma yaptırımı uygulanan bir takım mensubu, setin geri kalan kısmında oynayamaz ve başka bir sonuç olmaksızın  takım ebelenme yerinde oturması gerekir.

Oyundan çıkarılan bir oyun lideri, sete müdahale etme hakkını kaybeder ve oyun sahasını terk eder.  

Bir takım mensubunun ilk saldırgan davranışına, başka bir sonuç olmaksızın oyundan çıkarma yaptırımı uygulanır. Oyundan çıkarılan oyuncu çocuk, oyun sahasını terk eder.

Aynı takım mensubunun aynı maçtaki ikinci kaba davranışına, bir başka sonuç olmaksızın oyundan çıkarma yaptırımı uygulanır. Bir takımın sayısı, sebep ne olursa olsun ebelenmenin dışında oynayabilir 5 kişinin altına düşmesi durumunda takım, müsabakayı hükmen kaybetmiş sayılır.

Diskalifiye

Diskalifiye yaptırımı uygulanan bir takım mensubu, maçın geri kalan kısmında bir başka sonuç olmaksızın Müsabaka Kontrol Alanı’nı terk etmek zorundadır. İlk fiziksel saldırıya veya saldırgan ya da tehditkâr davranışa, bir başka sonuç olmaksızın diskalifiye yaptırımı uygulanır. Aynı maçta aynı takım mensubu tarafından yapılan ikinci bir saldırgan davranışa, başka bir sonuç olmaksızın diskalifiye yaptırımı uygulanır. Aynı maçta aynı takım mensubu tarafından yapılan üçüncü bir kaba davranışa, başka bir sonuç olmaksızın diskalifiye yaptırımı uygulanır.

Hatalı Davranış Yaptırımlarının Uygulanması:

Tüm hatalı davranış yaptırımları; bireysel yaptırımdır, bütün maç için geçerlidir ve müsabaka cetveline kaydedilir. Aynı takım mensubunun aynı maçtaki hatalı davranış tekrarı, artarak cezalandırılır (Takım mensubuna birbirini izleyen her hatası için daha ağır bir yaptırım uygulanır.). Saldırgan davranış ve tecavüzkâr davranıştan kaynaklanan oyundan çıkarma ya da diskalifiye için daha önce bir yaptırım uygulanmış olması gerekmez.

Set Öncesi ve Setler Arasındaki Hatalı Davranışlar:

Setlerden önce veya setler arasında meydana gelen herhangi bir hatalı davranış (yaptırım tablosundaki cezalar) uyarınca değerlendirilir ve yaptırımlar bir sonraki sette uygulanır.

Yaptırım Kartları:  

Uyarı:

Sözlü veya el işareti, kart yok

İhtar:

Sarı kart

Oyundan Çıkarılma:     

Kırmızı kart

Diskalifiye:    

Sarı + kırmızı kart (birlikte)

BÖLÜM SEKİZ

Hakemlerin Sorumlulukları ve Resmi El İşaretleri

Hakemliğin Sınırları

İyi yönetimin özünde yatan kavram, tarafsızlık ve tutarlılıktır. Tüm katılanlara tarafsız davranmalı, seyirciler tarafından da tarafsız görünmelidir. Bu istekler güvenilirliğin en büyük unsurudur. Hakemin güvenilirliği, oyuncuların oyundan zevk almasını sağlar. Kararları, kurallara uygun ve doğru olmalıdır. Kuralın neden yazıldığını anlamalı, etkili bir organizatör olmalıdır. Oyunun akışı içinde rekabete izin vermeli ve kararlı bir yönetim göstermelidir.

Eğitimci hakem olarak kuralları hızlı ve vaktinde uygulamalı, haksızlığı cezalandırmalı veya kaba davranışı uyarmalıdır.

Oyunu geliştirmek amacıyla, oyun içinde yapılan görülmeğe değer hareketlerin ön plana çıkmasına özen gösterir. Oyuncuların bireysel yeteneklerini sergilemesine kurallar dâhilinde izin verir. Oyunun görsel yönünü en iyi şekilde ortaya çıkararak seyircinin hoş vakit geçirmesine dikkat eder.

Sonuç olarak söyleyebiliriz ki iyi bir hakem; kuralları, oyunu tüm ilgili taraflar için tatmin edici bir rekabet uğraşısı haline getirmek için kullanacaktır.

Buraya kadar okuyanlar, bundan sonra gelen oyun kurallarına büyük bir oyunun gelişmesinin bugünkü durumu olarak bakabilir. Aynı zamanda daha önce gelen birkaç paragrafın oyun içindeki konumunuzda sizin için aynı ölçüde öneme sahip olabileceğini aklınızdan çıkarmayınız.

Siz de katkı yapın!

Çocuklar, görev sorumluluğu alsın!

Hakem Grubu ve Usulleri:

Bir maçtaki hakem grubu aşağıdaki görevlilerden oluşur:

Başhakem

Tombik Hakemi

Masa Hakemi

Süre Hakemi

Çizgi Hakemleri

-ÇOSKK Dünya ve Resmi Müsabakalarında bir süre hakemi bulunması zorunludur.

Usuller:

Maç esnasında sadece başhakem ve tombik hakemleri düdük çalabilir.

Başhakem, çizgi tombik masa ve süre hakemi ile göz göze gelince başparmağı yukarda diğer eli kapalı yumruk şeklinde iken göbeğinden aşağıya indirince atış başlar. Atış, her seferinde bu şekilde yapılır. Ancak isabetli atış yapılınca oyun kendiliğinden başlamış olur.

Başhakem, düdüğü çalarak başlatır.

Bir hata yapıldığında emin olmaları ve hatanın türünü teşhis etmeleri halinde başhakem ve tombik hakemleriyle çizgi hakemleri hücumun sona erdiğini işaret ederler. Hücum başlamadan önce başhakem ve tombik hakemleri, bir takımın talebini kabul ya da reddettiklerini belirtmek için düdük çalarlar.

Başhakem:

Oyunun başlamasına karar verir. Tüm hakemleri kontrol eder. Olur alınca başlama düdüğünü çalar. Düdük çalma hakkına sahiptir. Düdük çaldığı an oyun durur. Kararını açıklar. Düdük çaldığında oyun başlar.

Duruş Yeri

Başhakem, tombik hakemiyle karşı karşıya durur.

Karşı çaprazındaki çizgi hakeminin bayrağını takip ederek çizgi ihlallerini tespit eder.

Atışları ve tombik hareketlerini yakından izler. Ayrıca tombik alanına dikkat eder. Çizgi hakeminin beyaz bayrağını görünce sağ elini kasık hizasında başparmağı yukarıda dik yumruk tutmuş şekilde her şey yarışmaya uygun işaretini verir. Atış, bu işaretin sonunda yapılır. Düdükle duran müsabakayı başlatır.

Başhakem ve Tombik Hakeminin El İşaretleri:

Bir: Fotoğrafta da olduğu üzere sağ ya da sol elin işaret parmağı açık, diğer parmaklar kapalı şekilde yumruk tutulur.

İki: Fotoğrafta olduğu üzere sağ ya da sol elin işaret ve orta parmağı açık, diğer parmaklar kapalı şekilde yumruk tutulur.

Üç: Fotoğrafta da olduğu üzere sağ ya da sol elin işaret, orta ve başparmakları açık; diğer parmaklar kapalı şekilde tutulur. Elin en az yüksekliği başhakemin baş hizasında gösterilir.

Dört: Fotoğrafta da olduğu üzere sağ ya da sol elin işaret, orta, yüzük ve serçe parmağı açık; başparmak kapalı şekilde tutularak el baş hizasında tutulur.

Beş: Fotoğrafta olduğu üzere sağ ya da sol elin parmakları kapalı şekilde yumruk tutulur. Parmak uçları aşağıyı gösterecek şekilde kollar en az baş hizasında masa(cetvel) hakemine gösterilir.

Altı: Fotoğrafta olduğu üzere sağ ya da sol elin birisi beş işaretini yapar. Diğer el bir işaretini yapar.

Yedi: Fotoğrafta olduğu üzere sağ ya da sol elin birisi beş işaretini yapar. Diğer el iki işaretini yapar.

Sekiz: Fotoğrafta olduğu üzere sağ ya da sol elin birisi beş işaretini yapar. Diğer el üç işaretini yapar.

Dokuz: Fotoğrafta olduğu üzere sağ ya da sol elin birisi beş işaretini yapar. Diğer el dört işaretini yapar.

On: Fotoğrafta olduğu üzere sağ ya da sol elin birisi beş işaretini yapar. Diğer el de beş işaretini yapar.

Yetkileri:

Başhakem, maçı başından sonuna kadar yönetir. Maç esnasında hakem grubunun ve takımların tüm mensupları üzerinde otorite sahibidir.

Maç esnasında başhakemin kararları kesindir. Başhakem, hataya düşüldüğünü fark ettiği takdirde, hakem grubunun diğer mensuplarının kararlarını geçersiz saymaya yetkilidir. Ancak tombik hakeminin yetki alanındaki kararlarına karışmaz.

Başhakem, görevini doğru yapmayan hakem grubu mensubunu değiştirebilir. Başhakem, aynı zamanda yer silicilerin ve paspasçıların çalışmalarını da kontrol eder. Başhakem, kurallarda belirtilmemiş olan konular da dâhil olmak üzere oyuna ilişkin her türlü konuda karar verme yetkisine sahiptir. Başhakem, kararları hakkında herhangi bir tartışmaya izin vermemelidir. Ancak oyundaki kaptanın talep etmesi halinde, kararlarına esas teşkil eden kuralların uygulanması veya yorumu hakkında açıklama yapacaktır. Eğer oyundaki kaptan, başhakemin açıklamasını kabullenmez ve kararına itiraz etmek isterse derhal bu itirazı maçın sonunda kayda geçirme hakkını saklı tuttuğunu açıklamalıdır. Başhakemin oyundaki kaptanın bu hakkına müsaade etmesi gerekir. Başhakem maç öncesinde ve esnasında oyun sahasının ve koşullarının oyun gereksinimlerini karşılayıp karşılamadığını belirlemekten sorumludur. Başhakem hangi takımın oyuncusunun yenildiğini el işareti ile masa hakemine bildirir. Masa Hakemi, başhakemin kararlarını cetvele işler.

Sorumlulukları:

Maçtan önce Başhakem:

Oyun sahasının koşullarını, tombiği ve diğer malzemeleri denetler.

Takım kaptanlarıyla birlikte saymaca tekerlemesini yaparak saha tercihini yaptırır.

Takımların ısınmalarını kontrol eder.

Maç esnasında Başhakem:

Takımlara uyarıda bulunmak,

Hatalı davranış ve geciktirmelere yaptırım uygulamak,

Maçın sonunda müsabaka cetvelini kontrol eder ve imzalar.

Kartları başhakem gösterir. Kartlar oyuncu çocuğa değil masa hakemine gösterir. Oyuncu çocuğun forma numarasını el işaretiyle bildirir.

Tombik Hakemi

Atış esnasında ebe sahasının yanında yer alır. Ebe takımının kendi yarı sahasında olup olmadıklarını izler. Tombik atışını izler. Tombiklerin yere düşmesi durumunda dizilişleri takip eder. Ebe takımının atışını izler. Ebelenmeye karar verir. Düdük bulunur. Düdüğü çaldığı an oyun durur. Kararını verir. Oyunu yeniden başlatamaz.

Duruş Yeri

Başhakemle karşı karşıya durur.

Sahada atışları hareketli olarak izler.

Tombiği takip eder.

Karşı çaprazında duran çizgi hakeminin bayrağını takip eder.

Tombik olması durumunda 1’den 10’a kadar yarım nefes modeliyle herkesin duyacağı bir sesle sayarak tombik olduğunu ilan eder.

Gördüğü kural hatalarında düdük çalarak oyunu durdurur. Ebelenen oyuncu çocuğun forma numarasını Masa Hakemine işaret eder.

Oyuncu ahlakına, adabına uymayan davranışları düdük çalarak oyunu durdurup başhakeme bildirir.

Çizgi Hakemleri

Bulundukları yerde dip çizgiyle yan çizgiyi kontrol eder. Oyuncu çocuğun sahada olup olmamasına karar verir. Başhakemin solundaki çizgi hakemi; tombik hakeminin solundaki çizgi hakemi ise başhakemle sürekli bağlantıda kalır.

Duruş Yeri

Başhakemin bulunduğu yan çizginin sol dip çizgi ile birleşim yerinde ve çapraz köşegende diğer çizgi hakemi durur. Çizgi hakemi iki metre geriden çizgileri kontrol eder.

Hücum ve ebe takımının saha ihlalini takip eder.

Her biri kendi tarafındaki hem dip, hem de yan çizgiyi kontrol eder.

 ÇOSKK Dünya ve Resmi Müsabakalarında iki çizgi hakemi bulunması zorunludur.

Yetkileri Sorumlulukları:

Oyuncu çocukların atışlarını kontrol ederler. Hatalı atışları kırmızı bayrağı kaldırarak başhakeme bildirirler. Vurulan hücum takımının oyuncularının yerinde oturmasını sağlar.

Maç düzenine aykırı hareket eden oyuncu çocuğu başhakeme bildirmekle de sorumludur. Çizgi ihlallerini kontrol eder.

Çizgi Hakemlerinin Bayrak İşaretleri:

Beyaz bayrak yere paralel ileri uzatılmış ise hücum oyuncuları tombik sahasında, atış çizgi gerisinden;

Kırmızı bayrak yere paralel ileri uzatılmış ise hücum oyuncuları çizgi ihlalinde bulunmuş demektir.

Kırmızı bayrak yere paralel uzatışmışsa oyuncu çocuk saha ihlalinde bulunuyor anlamına gelir.

Masa Hakemleri

Yazı/Cetvel Hakemi:

Duruş Yeri:

Yazı hakemi, başhakemin karşısında ve onunla yüz yüze gelecek şekilde, yazı masasında oturarak görevlerini yerine getirir. Sırt tribüne dayalı, yanında süre hakemi vardır. Yan çizginin dışındadır.

Sorumlulukları:

Yazı hakemi, başhakem ile işbirliği yaparak kurallara uygun şekilde müsabaka cetvelini tutar.

Masa hakemi kendi sorumlulukları içindeki kurallara aykırı bir durumu hakemlere bildirmek için zil veya başka bir ses aleti kullanır.

Maçtan ve setten önce masa hakemi, yürürlükteki usullere uygun şekilde tüm oyuncuların adı ve ÇOSKK numarasını cetvele kaydeder. Maçla ilgili verileri cetvele işler. Müsabaka sonunda müsabaka cetveline takım kaptanları, oyun liderleri ve hakemlerin imzalarını alırlar.

Maç Boyunca Yazı Hakemi:

Başhakem ve tombik hakeminin işaretlerini cetvele kaydederler.

Oyuncu değişikliği taleplerinde, oyuncuların numaralarını kontrol ederek ve zili kullanarak talebi kabul ve ilan etmeye yetkilidir. Ayrıca oyuncu değişikliklerini kaydeder, çizgi hakemini bilgilendirir.

Bir duraklama talebinin kurallara uygun olmaması halinde durumu hakemlere bildirir.
Yaptırımları ve kurallara uygun olmayan talepleri kaydeder.

İstisnai oyuncu değişiklikleri, iyileşme süresi, uzatılmış duraklamalar, harici müdahale gibi diğer tüm olayları, başhakemin direktifleri doğrultusunda kaydeder.

Setler arasındaki fasılayı kontrol eder.

Maçın sonucunu yazar.

Bir itiraz olması halinde, başhakemin izniyle müsabaka cetveline itiraz edilen olay hakkında bir beyan yazar veya takım kaptanının /oyundaki kaptanın yazmasına izin verir.

Müsabaka cetvelini imzaladıktan sonra takım kaptanlarının ve daha sonra da hakemlerin imzalarını alır.

Tombik cetvelini tutar. Sıralamalarda sorun olması durumunda oyun başhakemi uyarır.

Süre Hakemi

Duruş yeri:

Süre hakemi, masa hakeminin yanında oturarak görevlerini yerine getirir.

Sorumlulukları:

Set süresi olan 5 dakikayı başlatır. Bitişinde “gonk “çalar.

Atış oyuncusunun 5 saniye içinde atışını tutar.

Tombik ve başhakemin düdüğünde süreyi durdurur. Oyunu başhakemin düdüğüyle başlatır.

Molalarda süreyi tutar.

Tombik skor bordu yapılıncaya kadar kronometre ile çalışmalarını sürdürür.

BÖLÜM DOKUZ

Ödül Töreni

 Hakem Masasının önünde dereceye giren takımlar yan çizginin içinde olacak şekilde derin kolda sıralanırlar. Sıralamada birinci olan takım ortada, ikinci olan takım sağında, üçüncü olan takım ise solunda yer alır. Ödül vermeye üçüncü takımdan başlanır. Oyun lideri önde forma numarasına göre sıralanan üçüncü takım, serbest bölgeye düzenli bir şekilde yürüyerek gelir. Oyun lideri serbest bölgesinin çizgisine ayakucu değmeyecek kadar yaklaşarak durur. 1 numaralı oyuncu çocuk oyun liderinin sağına, 2 numaralı oyuncu çocuk soluna çizgiyi esas alarak sıralanır. Tekler oyun liderinin sağına, çiftler soluna geçer. Bu dizilişler serbest bölgenin yarısını geçemez. Bir takımın tüm ödüllerini bir kişi verir. Oyuncu çocukların ödülleri yerlerinde takım adına verilecek ödüller serbest bölgenin ortasında verilir.

BÖLÜM ON

Geçici Madde: BBF’nin çalışması tamamlanana kadar piyasada yer alan kupalara ÇOSKK logosu konularak verilir.

 

Menderes SOYTÜRK

BBF Genel Başkanı

 

 


Bu içeriği paylaş: